Położona na obszarze zaliczanym do Puszczy Kurpiowskiej gmina Baranowo jest i pozostanie gminą typowo rolniczą, specjalizującą się w produkcji mleka. Niekorzystne położenie względem ważnych szlaków komunikacyjnych ogranicza jej rozwój w wielu dziedzinach. Rolnictwo nie wnosi zbyt wielkich dochodów do budżetu gminy. Zatem do­chody własne, które są źródłem rozwoju nie wystarczają, aby gmina rozwijała się dyna­micznie, co stwarza zagrożenie, iż będzie następował stopniowy odpływ młodych łudzi do regionów o szybszym rozwoju. Istnieje poważna obawa, że w perspektywie 20 lat społe­czeństwo będzie się starzało i struktura wieku będzie się zmieniać na niekorzystną. Gmi­na zabiega o nowych inwestorów stosując system ulg i zwolnień podatkowych dla pod­miotów tworzących nowe miejsca pracy.

Dba o rozwój infrastruktury technicznej i spo­łecznej, wydzieliła w planie przestrzennego zagospodarowania tereny pod usługi i prze­mysł i zaczyna je uzbrajać. Myśląc o przyszłych pokoleniach, chcąc zatrzymać młode małżeństwa gmina inwestuje w edukację. Modernizacja szkół idzie w kierunku tworzenia w nich obiektów wielofunkcyjnych dostępnych dla innych mieszkańców. Tu koncentro­wać się ma życie kulturalne, sportowe i obywatelskie. Zaczęto od budowy nowego przed­szkola w miejscu rozpadającego się 100-letniego budynku. Inwestycja została sfinanso­wana w całości przez gminę, ponieważ wniosek o wsparcie z funduszy unijnych umiesz­czono na pierwszym miejscu tej listy.

Prawdziwym, choć zbyt słabo jeszcze dostrzeganym przez mieszkańców, bogac­twem gminy Baranowo jest przyroda. Rzeki, a przede wszystkim Omulew, które za­chowały naturalny charakter - kręty bieg z licznymi zakolami, starorzeczami utrzymuj ą „naturalny" krajobraz, który tworzą bogate ekosystemy leśne, bagienne i łąkowe z ty­pową dla nich florą i fauną. Słowo naturalny ujęto w cudzysłów, ponieważ kraj obraz ten powstawał przez stulecia w wyniku umiejętnego współżycia człowieka z przyrodą.

         Lasy w 81 % składaj ą się z pospolitych w całym kraju gatunków drzew. Dominuj ą: sosna, świerk oraz modrzew, wzbogacone przez dąb szypułkowy i bezszypułkowy, brzo­zę, olszę czarną, osikę i wierzby. Minimalny udział w drzewostanach ma jesion wyniosły i lipa wąskolistna. W dolnych partiach lasu różnorodność staje się bardziej wyrazista. Można spotkać wiele gatunków roślin zarówno pospolitych, jak i rzadkich, a nawet obję­tych ochroną. I tak, można spotkać widłaki, płonniki, mierzyki fałdowane, trzy gatunki paproci, z których najpospolitsza jest orlica, ale występują też narecznica i pióropusznik strusi. Z krzewów wyróżnia się pięknie owocująca trzmielina, pół-pasożytnicza jemioła, jałowiec, leszczyna, wierzba, kalina, dzika róża. Krzewinki licznie reprezentowane są przez borówki np. brusznicę czarną, czerwoną oraz jeżynę, malinę, wrzos i bagno zwy­czajne. Wilgotne lasy olszowe wiosną pokrywają się dywanem zawilców. W maju po lesie roznosi się piękny zapach konwalii. Do kwitnących roślin można zaliczyć ostrzenia, naparstnicę, jasnotę, gwiazdnicę, podbiał czy wilczomlecz. Jednak najliczniejszą grupę roślin stanowią trawy i rośliny wodno-błotne. Oprócz pospolitych gatunków traw i roślin łąkowych, jak: kupkówka, grzebienica, mniszek, babka, wełnianka, tatarak i trzcina, wy­stępuje kosaciec syberyjski, kosaciec żółty, krwiściąg lekarski, kuklik zwisły, dziurawiec, rdest wężownik, kocanka piaskowa, żurawina błotna czy jeżogłówka gałęzista. Trudno wymienić wszystkie gatunki, jednak bogactwo roślin łąkowo-wodnych na tych terenach jest ogromne. Dlatego też odwiedzający gminę Baranowo może zobaczyć, iż na tak nie­wielkim powierzchniowo obszarze znajduje się bogate zróżnicowanie roślinności.

Ozdobą gminy Baranowo są siedliska roślinności bagiennej i łąkowej. Stanowią one ostoję dla przedstawicieli fauny. Najliczniejszą grupę kręgowców stanowią płazy. Występuj e tu wiele gatunków żab, w tym bardzo rzadkie: żaba moczarowa i żaba dalmatyńska. Wśród nadrzecznych drzew i krzewów można zobaczyć i usłyszeć objętą ochrona rzekotkę drzewną. Największą sensacją, choć nie udokumentowaną, jest obecność na terenie gminy w okolicy wsi Czamotrzew żółwia błotnego.